Soạn bài Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt

Thứ hai , 04/09/2017, 14:36 GMT+7

I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BlỂU ĐẠT. 1/ Văn bản và mục đích giao tiếp. - Em sẽ nói hay viết cho người ta biết. Có thể nói một tiếng, một câu hay nhiều câu.

Nhấn mạnh tới “sự biểu đạt đầy đủ, trọn vẹn” mà muốn vậy thì phải tạo lập văn bản,nghĩa là nói có đầu có đuôi, có mạch lạc, lí lẽ. HS đọc phần Ghi nhớ vềvăn bản để có định hướng, sau đó phân tích sự thể hiện các tích chất của văn bản.

Chú ý câu ca dao trên là một văn bản gồm hai câu, viết để nêu ra một lời khuyên, chủ đề của văn bản là giữ chí cho bền.Câu thứ hai nói rõ thêm, giữ chí cho bền nghĩa là gì, là “không dao động khi người khác thay đổi chí hướng”. Chí đây là “chí hướng, hoài bão, lí tưởng”, vần là yếu tố liên kết. Mạch lạc là quan hệ giải thích của câu sau đôi với câu trước, làm rõ ý cho câu trước.

b) Lời phát biểu cũng là văn bản, vì là chuỗi lời, có chủ đề - ở đây hiểu là vẫn đề chủ yếu, xuyên suốt, tạo thành mạch lạc của văn bản, có các hình thức liên kết với nhau. Chủ đề lòi phát biểu của thầy hiệu trưởng thường là nêu thành tích năm qua, nêu nhiệm vụ năm học mới, kêu gọi, cô vũ GV, HS hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học. Đây là văn bản nói:

đ)-Bức thư là văn bản viết, có thể thức, có chủ đề xuyên suốt là thông báo tình hình và quan tâm tái người nhận thư.

c) Các thiếp mời, đơn xin đều là văn bản, vì chúng có mục đích, yêu cầu thông tin và có thể thức nhất định.

Trong bảng kẻ ô có các mục số thứ tự kiểu văn bản và phương thức biểu đạt. HS nêu ví dụ về mỗi phương thức biểu đạt:

Cách sử dụng bảng này cũng cần linh hoạt, không gò bó.

TT	Kiểu văn bản Phương thức biểu đạt	Mục đích giao tiếp	Ví dụ văn bản cụ thể
1	Tự sự	Trình bày diễn biến sựviệc	Truyện Tâm Cám
2	Miêu tả	Tái hiện trạng thái sự vật, con người	Nêu ví dụ về miêu tả đã học ở lóp 5
3	Biểu cảm	Bày tỏ tình cảm, cảm xúc
4	Nghị luận	Bàn luận; Nêu ý kiến đánh giá	Lấy ví dụ tục ngữ: “Có chí thì nên” hàm ý nghị luận.
5	Thuyết minh	Giới thiệu đặc điểm, tính chất, phương pháp	Lây ví dụ từ những tờ thuyết minh kèm theo đồ dùng, thuyết minh thuốc chữa bệnh hay những đoạn thuyết minh thí nghiệm trong các sách khoa học.
6	Hành chính - công vụ	Trình bày ý muốn, quyết định, thể hiện quyền hạn, trách nhiệm giữa người và người	Đơn từ, báo cáo, thông báo, giấy mời, v.v...